Sırbistan seçim sonuçları: Öğrenci Listesi tek başına çoğunlukta

Sırbistan seçim sonuçları belli oldu. 25 Ekim'deki erken parlamento seçimini, öğrenci protestolarından doğan Öğrenci Listesi kazandı. Cumhuriyet Seçim Komisyonu'nun (RİK) ön sonuçlarına göre liste oyların yüzde 52,7'sini ve 250 sandalyenin 140'ını aldı. Böylece 2012'den beri iktidarda olan Sırp İlerici Partisi (SNS) dönemi sona eriyor.

Ne değişti?

RİK'in 26 Ekim'de açıkladığı ön sonuçlara göre Öğrenci Listesi 2.267.615 oyla yüzde 52,71 aldı ve 140 sandalye kazandı. Aleksandar Vučić'in liderliğindeki SNS'nin başını çektiği Birleşik Sırbistan listesi ise yüzde 39,17 oyla 104 sandalyede kaldı. Azınlık listeleri dışında başka hiçbir liste seçim barajını aşamadı.

Yurt dışı oylarının işlenmesinin ardından RİK üyesi Ivan Šebek, 28 Ekim'de Öğrenci Listesi'nin sandalye sayısının 141'e çıktığını, Birleşik Sırbistan'ın ise 103'e düştüğünü açıkladı. Yaklaşık 50 sandıkta oylamanın tekrarlanması bekleniyor. Kesin sonuçlar bu süreç tamamlandıktan sonra ilan edilecek.

250 kişilik mecliste çoğunluk için 126 sandalye yeterli. Bu da Öğrenci Listesi'nin koalisyona ihtiyaç duymadan tek başına hükümet kurabileceği anlamına geliyor. Vučić, seçim gecesi yaptığı açıklamada yenilgiyi kabul etti. Sonucu bağımsız medyanın etkisine ve dış müdahale iddialarına bağladı.

Seçime katılım yaklaşık yüzde 69 oldu. Bu oran, Yugoslavya'nın dağıldığı 1992'den bu yana görülen en yüksek katılım. Sayımın ilk saatlerinde, ilk 203 sandığın sonuçlarında Birleşik Sırbistan önde görünüyordu. Sayım ilerledikçe Öğrenci Listesi öne geçti.

İki yılda protestodan meclise

Hareketin başlangıç noktası, 1 Kasım 2024'te Novi Sad tren istasyonunda yaşanan facia. Kısa süre önce yenilenen istasyonun beton sundurması çöktü. 14 kişi olay yerinde hayatını kaybetti, iki yaralı da sonraki aylarda hastanede öldü.

Öğrenciler ilk olarak her cuma, çöküşün yaşandığı saat olan 11.52'de trafiği 15 dakika durdurarak kurbanları andı. 22 Kasım 2024'te fakülte blokajları başladı. Öğrencilerin dört talebi vardı: yenileme çalışmalarına ait belgelerin yayımlanması, bir protestoda öğrencilere saldıranların yargılanması, gözaltına alınan protestoculara açılan davaların düşürülmesi ve üniversite bütçesinin yüzde 20 artırılması.

Ocak 2025'te Belgradlı öğrenciler, Novi Sad'daki arkadaşlarına katılmak için 100 kilometre yürüdü. Aynı ay Başbakan Miloš Vučević istifasını açıkladı. Protestolar sürdü ve kurbanlar için adalet talebiyle başlayan hareket zamanla yolsuzluk, seçimlerin güvenilirliği ve medya ortamı gibi konulara uzandı.

Erken seçim kararı gelince öğrenciler klasik bir parti kurmadı, "Öğrenci Listesi: Öğrenciler Kazanıyor" adıyla bir vatandaş listesi oluşturdu. Liste için 10 bin imza yeterliydi, Seçim Komisyonu 69.099 geçerli imzayı onayladı. Muhalefet partilerinin çoğu da listenin önünü açmak için kenara çekildi.

Adaylar, ülkenin farklı şehirlerindeki öğrencilerin ortak çalışmasıyla seçildi ve siyasi geçmişi olmayan isimler özellikle tercih edildi. Aday olmanın şartlarından biri de öğrenci olmamaktı. Listenin başında Novi Sad Tıp Fakültesi'nden kardiyolog Prof. Ilija Srdanović yer alıyor. 250 adayın çoğu akademisyen ve uzman. Listenin 6. sırasında ise Sakarya Üniversitesi'nde uluslararası ilişkiler okumuş ve Türkçe bilen Adem Mavrić bulunuyor. Oy pusulasında 3 numarada yer alan liste, seçimden önceki son mitingde yaklaşık 150 bin kişiyi bir araya getirdi.

Kimleri etkiliyor?

• Oturum izniyle Sırbistan'da yaşayan yabancılar: Seçim sonucu oturum izni, çalışma izni ve giriş kurallarını kendiliğinden değiştirmiyor. Değişiklik ancak yeni meclisin çıkaracağı yasalarla mümkün.
• Sırbistan'da çalışanlar: Öğrenci Listesi'nin programında belirli süreli iş sözleşmelerinin en fazla 12 ay sürmesi ve ardından süresiz sözleşmeye geçilmesi yer alıyor. Bu düzenleme yasalaşırsa yabancı çalışanları da kapsayacak.
• Şirket sahipleri ve yatırımcılar: Program, kamu ihalelerinde şeffaflığı, sözleşmelerin yayımlanmasını ve devlet projelerinin denetlenmesini öngörüyor.
• Sırbistan'a taşınmayı planlayanlar: Öğrenci Listesi göç politikasına dair henüz bir açıklama yapmadı. Yeni hükümetin programı netleşene kadar mevcut kurallar geçerli.

Türk vatandaşları için ne anlama geliyor?

Şimdilik pratikte değişen bir şey yok. Türk vatandaşlarının Sırbistan'a vizesiz girişi iki ülke arasındaki anlaşmaya dayanıyor ve seçim sonrasında bu konuda bir değişiklik gündeme gelmedi. Oturum, şirket ve vergi işlemleri mevcut yasalara göre yürümeye devam ediyor.

Önümüzdeki haftalar için önerilerimiz şöyle:

• Oturum izninizin bitiş tarihini kontrol edin ve yenileme başvurusunu son haftalara bırakmayın.
• Yeni yönetim kamu kurumlarında görev değişikliklerine gideceğini açıkladı. Bu geçiş döneminde bazı başvurularda gecikme yaşanabileceğini hesaba katın.
• Yasa değişikliklerini resmi kaynaklardan ve sitemizdeki güncellemelerden takip edin.

Hükümetin kurulması ve ilk yasal düzenlemeler netleştikçe bu haberi güncelleyeceğiz.